ناصر الدين شاه قاجار
146
سفرنامه عراق عجم ( فارسى )
ساخته بوده است كه شيخ سعدى در بوستان ميگويد ( قزل ارسلان قلعهء سخت داشت ) ( كه گردن بالوند برمىافراشت ) و مقصودش همين قلعه و همين محلّ بوده است كوه الوند هم روبرو پيدا بود تويسركان هم در درّهء الوند پيدا بود قريه فرسفج هم كه منزل است ده معتبرى است اشجار و سبزهء زياد دارد رودخانه هم از اينجا ميگذرد سراپرده را هم جاى خوبى زده بودند قريهء فرسفج بالاتر از اردو است اردو را در چاشته خوره كه يتول سلطان سليم ميرزا است زدهاند روز دوشنبه بيست و سيّم امروز بايد برويم بتويسركان درّهايست از طرف مشرق كه ميآيد بده چاشته خوره ميرسد در ايندرّه سنگهاى گوارس خوب دارد و احتمال ذرّات طلا هم در اين سنگها ميرود ( توضيح ) كوه خان گورمز تنها و مجرّد است و دامنهاش خشك شبيه است بكوه سه پايهء طهران امّا كوه قزل ارسلان كوه عليحدّه نيست قلّهء از همين سلسلهء كوه الوند است كه در طرف مغرب كشيده است امّا قلّهاش چنان كه اشاره كرديم خيلى بلند و مخروطى است خلاصه صبح كه برخاستيم چون بلدهء تويسركان در دامنه پيدا بود و خيال ميكرديم نزديك است گفتيم سوار ميشويم ميرويم توى راه هم جاى باصفائى پيدا كرده صرف نهار ميكنيم و بعد به منزل ميرويم سوار كالسكه شده رانديم جناب امين السّلطان و سايرين هم در ركاب بودند تمام دستجات